| Franciszek Ksawery Branicki | ||
|
||
| Szlachta | Braniccy | |
| Herb |
 |
|
| Rodzice | Piotr Branicki Melania Teresa Szembek |
|
| Żona | Aleksandra Engelhardt | |
| Dzieci | Katarzyna Branicka Aleksander Branicki Władysław Grzegorz Branicki Zofia Branicka Elżbieta Branicka |
|
| Data urodzenia | 1730 | |
| Miejsce urodzenia | Barwałd Górny (pow. wadowicki) | |
| Data śmierci | 1819 | |
| Miejsce śmierci | Biała Cerkiew | |
Franciszek Ksawery Branicki herbu Korczak (ok. 1730–1819) – hetman polny koronny w 1773 - 1774,w 1774 awans na hetmana wielkiego koronnego, starosta halicki 1765, hetman wielki koronny w latach 1774–1793, generał-adiutant królewski, generał artylerii litewskiej w latach 1768-1773.
Jako regimentarz, na czele wiernych Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu wojsk koronnych pomagał Rosjanom tłumić konfederację barską w latach 1768-1772. 19 czerwca 1768 zdobył Bar.
W 1770 wobec kryzysu w stosunkach z Rosją, Stanisław August Poniatowski mianował go swym posłem w Rosji, bez porozumienia z Czartoryskimi. Dnia 18 stycznia 1771 roku Branicki dotarł do Petersburga. Stamtąd ostrzegł króla Stanisława, że jeśli misja rosyjska w Warszawie i jej szef Kasper von Saldern nie dogadają sie z Polakami, nastąpi rozbiór i tak też się stało.
Przeciwnik reform Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 Maja, współtwórca konfederacji targowickiej. Z buławy wielkiej koronnej zrezygnował w dniu 13 sierpnia 1793 roku. W czasie insurekcji kościuszkowskiej Sąd Najwyższy Kryminalny skazał go na karę śmierci przez powieszenie, wieczną infamię, konfiskatę majątków i utratę wszystkich urzędów. Wobec nieobecności skazanego, wyrok wykonano in effigie 29 września 1794.
Żonaty (1781) z Aleksandrą Engelhardówną, siostrzenicą Grzegorza Potiomkina, ulubienicą i domniemaną córką naturalną carycy Katarzyny.
Widmo Branickiego jako symbol zdrady narodowej i pychy magnackiej pojawia się w dramacie Wesele Stanisława Wyspiańskiego.
edytuj Źródła
- Historia Dyplomacji Polskiej - tom II 1572-1795, PWN Warszawa 1981, s. 541.
Mikołaj Kamieniecki • Mikołaj Firlej • Jan Amor Tarnowski • Mikołaj Sieniawski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Mielecki • Jan Zamoyski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Mikołaj Potocki • Stanisław Rewera Potocki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Józef Potocki • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Piotr Ożarowski
Marcin Kamieniecki • Jan Koła • Mikołaj Sieniawski • Florian Zebrzydowski • Stanisław Leśniowolski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Sieniawski • Jan Zborowski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Marcin Kazanowski • Mikołaj Potocki • Marcin Kalinowski • Stanisław Rewera Potocki • Stanisław Lanckoroński • Jerzy Sebastian Lubomirski • Stefan Czarniecki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Mikołaj Hieronim Sieniawski • Andrzej Potocki • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Stanisław Chomętowski • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Seweryn Rzewuski