Dinozaury w polskiej Wikipedii
Niniejsza strona stanowi WikiPortal dla wszystkich osób zainteresowanych dinozaurami. Ma on za zadanie ułatwić autorom i czytelnikom dostęp do najciekawszych artykułów związanych z tymi interesującymi gadami ery mezozoicznej.
Osoby zainteresowane lekturą i rozwijaniem artykułów o dinozaurach zapraszamy na strony:
Wszelkie sprawy dotyczące działalności tego portalu omawiane są na stronie jego dyskusji.
Artykuł miesiąca
Spinozaur (Spinosaurus – "kolczasty jaszczur") – rodzaj mięsożernego dinozaura należącego do rzędu dinozaurów gadziomiednicznych i rodziny spinozaurów (Spinosauridae), występującego na terenie dzisiejszej Afryki Północnej w późnej kredzie, około 98-90 mln lat temu. Jego szczątki odkrył w 1912 roku w egipskiej oazie Baharija niemiecki paleontolog Ernst Stromer. Jest największym znanym współczesnej paleontologii teropodem. Dorosły osobnik mógł osiągać około 16-18 metrów długości i 7-9 ton wagi, czyli więcej niż Tyrannosaurus rex i giganotozaur. Spinozaur został zaprezentowany w filmie Jurassic Park III.
Spinozaur miał charakterystyczny, wydłużony pysk, podobny do paszczy krokodyla, niewielkie przednie kończyny, długi ogon i charakterystyczny, złożony z wydłużonych wyrostków kolczystych pokrytych skórą "żagiel" na grzbiecie. Naukowcy nie wiedzą na pewno, do czego dinozaurowi był potrzebny taki żagiel, choć według niektórych teorii służył do regulowania temperatury ciała, bądź był używany w okresie godowym do wabienia partnera. Prowadzone są dyskusje na temat funkcji stosunkowo długich przednich kończyn spinozaura. Uważa się, że mógł on poruszać się również na czterech łapach. Szczęka i materiał czaszki przedstawiony w 2005 pokazują, że zwierzę to miało jedną z najdłuższych czaszek pośród wszystkich mięsożernych dinozaurów. Jej długość została oszacowana na około 2,54 m. Miał dwukrotnie więcej zębów niż inne duże teropody, były one jednak stosunkowo nieco mniejsze.
Środowisko, w jakim żyły spinozaury nie jest dokładnie poznane. Żyjące na terenie współczesnego Egiptu mogły zasiedlać lasy namorzynowe wraz z teropodami podobnej wielkości, takimi jak bahariazaur i karcharodontozaur, ogromnymi tytanozaurami paralitytanem i egiptozaurem, dziesięciometrowym krokodylem stomatozuchem i rybą trzonopłetwą mawsonią. Nie jest jasne czy spinozaur był głównie lądowym drapieżnikiem, czy raczej rybożercą.
Zobacz też...
Artykuły ważne dla osób zainteresowanych dinozaurami:
paleontologia – geologia – tabela stratygraficzna – ewolucja – gady – era mezozoiczna – wymieranie kredowe
Paleontolodzy: Halszka Osmólska, Robert Bakker – José Bonaparte – Barnum Brown – Edward Drinker Cope – Jerzy Dzik – John Bell Hatcher – Jack Horner – Zofia Kielan-Jaworowska – Gideon Mantell – Othniel Charles Marsh – Hermann von Meyer – Henry Fairfield Osborn – Karol Sabath
Ciekawostki
Czy wiesz, że...
- najwyższym dinozaurem był zauroposejdon – osiągał wysokość do 18,5 m?
- najdłuższym dinozaurem był argentynozaur – osiągał długość do 40 m?
- największym lądowym drapieżnikiem wszech czasów był spinozaur – osiągał długość do 17 m, wysokość do 7 m oraz wagę 8–9 ton?
- najmniejszym dinozaurem był Anchiornis – osiągał 34 cm długości i ważył 110 g?
- że układ oddechowy aerosteona bardzo przypominał ptasi?
- niektóre ankylozaury miały ogon zakończony kostną maczugą, ważącą do ok. 40 kg?
- pierwszymi dinozaurami były herrerazaury – żyły 228–225 mln lat temu?
- Citipati była pokryta zaawansowanym upierzeniem oraz miała szerokie i obszerne skrzydła?
Kategorie artykułów
Kategoria główna: Dinozaury
Według systematyki:
Według okresu występowania: Dinozaury triasu – Dinozaury jury – Dinozaury kredy
Według położenia geograficznego: Dinozaury Afryki – Dinozaury Ameryki Południowej – Dinozaury Ameryki Północnej – Dinozaury Australii – Dinozaury Azji – Dinozaury Europy – Dinozaury Indii i Madagaskaru
Artykuły do rozwinięcia
Część artykułów o dinozaurach znajduje się w stanie zalążkowym. Oto niektóre z nich:
abrozaur, agrozaur, alioram, ankylozaury, anserimim, argentynozaur, azendozaur, bahariazaur, bonitazaura, borogowia, cedarozaur, celurozaury, ceratopsy, ceratozaury, chebzaur, deltadrom, diplodoki, drawidozaur, driozaur, dryptozaur, eotyran, euhelop, europazaur, fabrozaur, fuwiangozaur, gasparinizaura, gilmoreozaur, gondwanatytan, hadrozaur, heterodontozaur, hipsylofodony, iguanodony, itemir, karcharodontozaury, katartezaura, labokania, liaoningozaur, masospondyle, minmi, nodozaur, ornitodesm, otnielozaur, ozraptor, owiraptorozaury, pachycefalozaury (rodzina), protoceratopsy, prozaurolof, rahonawis, saltazaur, sarkozaur, sarkolest, sinornitoid, sinozauropteryks, sinraptor, spinozaury, tenontozaur, tetanury, tornieria, trachodon, unenlagia, wulkanodon, zaurofaganaks, zauroposejdon, zaurornitolest, zuniceratops
Propozycje nowych artykułów
Propozycje nowych artykułów o dinozaurach znajdują się na bieżąco aktualizowanej stronie:
Oto niektóre z nich: dinozaury w kulturze masowej, neoceratozaury, owiraptorokształtne, prikonodon, uberabatytan
Ostatnie zmiany tematyczne
Na poniższych stronach można śledzić ostatnie edycje artykułów związanych z dinozaurami.
Zmiany z ostatnich 24 godzin w artykułach z kategorii Dinozaury (dotyczy również podkategorii)
Dinozaury w siostrzanych projektach
| Dinozaury na Wikispecies | Dinozaury na Wikicommons |
| Katalog gatunków | Grafiki |
 |
 |
