| Jamhuuriyadda Soomaaliya جمهورية الصومال Republika Somalijska |
|||||
|
|||||
| Hymn: Soomaaliyeey toosoo | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | somalijski, arabski, włoski | ||||
| Stolica | Mogadiszu | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Abdullahi Yusuf Ahmed | ||||
| Szef rządu | premier Nur Hassan Hussein | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
42. na świecie 637 700 km² 1,6% |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
85. na świecie 9 559 000▲ 15 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | szyling somalijski (SOS) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii i Włoch 1 lutego 1960 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +3 | ||||
| Kod ISO 3166 | SO | ||||
| Domena internetowa | .so | ||||
| Kod samochodowy | SO | ||||
| Kod telefoniczny | +252 | ||||
 |
|||||
| 1 Stolica oficjalna, faktyczną siedzibą władz i parlamentu są miasta Baidoa i Jowhar 2 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (en) 3 Nieużywana |
|||||
Somalia, Republika Somalijska – państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym „Rogiem Afryki”). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym zachodzie graniczy z Dżibuti, na zachodzie z Etiopią, zaś na południowym zachodzie z Kenią. Północna część kraju w 1991 ogłosiła niezależność jako Somaliland.
Spis treści |
edytuj Geografia
- Długość granicy lądowej: 2366 km
- Inne używane języki: język angielski, włoski, języki kuszyckie i język suahili.
- Religia państwowa: islam
- Wyznawcy poszczególnych religii: muzułmanie sunnici (99,8%), chrześcijanie (0,1%)
edytuj Struktura etniczna
- Skład etniczny: Somalijczycy 97,3%, Arabowie 1,2%, ludy Bantu 0,4%
Somalijczycy, ludność pochodzenia kuszyckiego, stanowią 98% mieszkańców kraju (1983). Podzieleni są na sześć zespołów rodowych: Dir, Darod, Issak, Hawija, Digil, Rahanwejn. Pierwsze cztery rody należą do Samaale, ludności pasterskiej, pozostałe dwa do Saab, ludów rolniczych o niższej randze społecznej w stosunku do pasterzy. Zespoły rodowe dzielą się na rody, a te z kolei na lineaże. Wszelkie przeszłe i współczesne konflikty Somalii przebiegają na styku rodów, lineaży, itd. (często nazywanych plemionami), których struktura jest bardzo skomplikowana. Oprócz Somalijczyków społeczność kraju tworzy ludność bantuidalna, Bantu zsomalizowani oraz Arabowie.
edytuj Historia
- W VII-X wiek wzdłuż wybrzeży Zatoki Adeńskiej i Oceanu Indyjskiego powstały pierwsze arabskie i perskie faktorie handlowe (np. Mogadiszu, Merka, Zejla, Berbera).
- VIII–XII wiek - napływ somalijskich nomadów, którzy szybko ulegli islamizacji.
- XIII–XVI wiek - walki muzułmańskich sułtanatów z wybrzeża z chrześcijańską Etiopią (przy wsparciu ze strony Somalijczyków)
- XVI wiek - wybrzeża Somalii zajęli Portugalczycy.
- XVII–XVIII wiek Portugalczycy wyparci przez Arabów z Omanu (ze stolicą w Zanzibarze).
- XIX wiek - północne wybrzeża kraju znajdują się pod kontrolą Egiptu, południowa część pod zwierzchnictwem sułtana Zanzibaru.
- W drugiej połowie XIX w. rozpoczęła się penetracja państw europejskich i podział posiadłości kolonialnych pomiędzy Wielką Brytanię, Francję i Włochy.
- 1862-1884 - Francja zajęła tereny północno-zachodnie z miastem Dżibuti.
- 1884-1886 - Wielka Brytania zajęła część północnych wybrzeży kraju; w 1887 utworzyła na północy protektorat Somaliland.
- Włochy zajęły sułtanat Hobyo nad Oceanem Indyjskim i Alula nad Zatoką Adeńską; 1925 zajęły także tzw. Jubaland; w 1936 roku, po połączeniu z Etiopią, utworzyły Włoską Afrykę Wschodnią.
- W 1960 z połączenia Somalii Brytyjskiej i Somalii Włoskiej powstała niepodległa Republika Somalii. Pierwszym prezydentem Somalii był Aden Abdullah Osman Daar (1960–67). Jego następcą był Abdirashid Ali Shermarke, zamordowany w 1969.
- 21 października 1969 miał miejsce zamach stanu. Władzę przejął generał Mohammed Siad Barre. Zmieniono nazwę państwa na Somalijską Republikę Demokratyczną. W 1970 Somalię ogłoszono państwem socjalistycznym (poszły za tym stosowne reformy społeczno-gospodarcze oraz ścisła współpraca z ZSRR).
- 1977 - nieudana próba anektowania etiopskiego Ogadenu. ZSRR wspiera w konflikcie Etiopię i w rezultacie następuje zerwanie stosunków z Moskwą i przeorientowanie polityki na współpracę z USA.
- Lata 80. XX wieku: pogłębiający się kryzys gospodarczy. Przełom lat 1989-1990 - USA wycofuje się z pomocy dla Somalii.
- 1991 - Siad Barre zostaje obalony; wybuchła wojna domowa. Interwencja wojsk ONZ (w większości sił USA, ale także Polacy)
- 1993 - 3 października Operacja w Mogadiszu mająca na celu schwytanie adiutantów Aidida przez Delta Force i Rangersów zakończona śmiercią 19 żołnierzy US ARMY jednego żołnierza malezyjskiego (w ramach sił pokojowych ONZ) oraz, być może nawet ok. tysiąca, somalijskich bojówkarzy.
- 2006 - W czerwcu władzę przejmuje powiązana z talibami Unia Trybunałów Islamskich
- 24 grudnia 2006 Premier Etiopii w orędziu do narodu ogłosił, że jego kraj został zmuszony do wojny z Somalią. [1]. Na skutek ofensywy wojsk etiopskich wspieranych przez wojska rządu somalijskiego wyzwolono Mogadiszu i większość terytoriów będących w rękach Unii Trybunałów Islamskich.
Obecnie sytuacja polityczna w Somalii jest niejasna, rząd tymczasowy kontroluje jedynie centralną część kraju. W obecnej chwili na obszarze Somalii de facto funkcjonuje jeszcze 5 państw: Somaliland, Puntland, Galmudug, Maakhir i Northland state. Oprócz tego spora część kraju znajduje się poza jakąkolwiek kontrolą i pogrążona jest w walkach międzyklanowych lub stanowi arenę walk z partyzantką Unii Trybunałów Islamskich.
edytuj Państwa powstałe na terenie Somalii podczas wojny domowej od 1991
Od obalenia rządu Siad-Barre w 1991 w Somalii trwa wojna domowa pomiędzy klanami. Trwająca od 1991 próba przywrócenia pokoju przez wojska ONZ nie przyniosła rezultatu, wskutek czego ONZ podjęło decycję o wycofaniu się z Somalii w 1995.
Wskutek wojny domowej nastąpił de facto rozpad Somalii. Powstało kilka niezależnych państewek, zaś reszta kraju pogrążyła się w walkach pomiędzy klanami.
edytuj Republika Somalilandu
Po obaleniu w 1991 dyktatora Siada-Barre na północnym wybrzeżu Somalii (nad Zatoka Adeńską), na terenach, które niegdyś stanowiły kolonię brytyjską Somaliland, Issowie rozpoczęli powstanie i w efekcie przejęli tam całkowitą władzę. W maju 1991 Somalijski Ruch Narodowy (SNM) ogłosił niezależność tych terenów. Tak powstała Republika Somaliland, której jednak nie uznała do tej pory społeczność międzynarodowa i ONZ. Pierwszym prezydentem Somalilandu został A. Ahmed Ali (od 2002 D. R. Kaahin).
Obecnie na terenie Somalilandu panuje najbardziej stabilna sytuacja i w porównaniu z resztą regionu jedynie tam można mówić o względnie mocnej strukturze państwowej. W maju 2001 obywatele Republiki Somalilandu opowiedzieli się w referendum za niepodległością.
Więcej na ten temat w haśle Somaliland.
edytuj Puntland
W 1998 region Puntland ogłosił niezależność. Obecnie posiada status republiki autonomicznej.
edytuj Jubaland
W 1998 region Jubaland ogłosił secesję. W 2001 region powrócił pod władzę rządu federalnego.
edytuj Południowo-zachodnia Somalia
Od 2002 południowo-zachodni region Somalii znajdował się poza kontrolą rządu. W 2006 na mocy porozumienia lokalni przywódcy uznali na powrót władzę tymczasowego rządu somalijskiego.
edytuj Unia Trybunałów Islamskich
Na przełomie czerwca i lipca 2006 armia Unii Trybunałów Islamskich zajęła większość centralnej i południowej części Somalii, w tym stolicę w Mogadiszu. Na skutek ofensywy etiopskiej w grudniu 2006, fundamentaliści islamscy musieli wycofać się z zajmowanych terytoriów i przejść do walki partyzanckiej.
edytuj Galmudug
14 sierpnia 2006 kolejny region ogłosił secesję.
edytuj Maakhir
1 lipca 2007 północna część regionu spornego pomiędzy Puntlandem a Somalilandem ogłosiła niezależność.
edytuj Zobacz też
Przypisy
Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe
Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie