| Landskapet Åland Wyspy Alandzkie |
|||||
|
|||||
| Hymn: Ålänningens sång (Pieśń o Alandczykach) |
|||||
 |
|||||
| Państwo |  Finlandia |
||||
| Język urzędowy | Szwedzki | ||||
| Stolica | Mariehamn | ||||
| Ustrój polityczny | Republika parlamentarna | ||||
| Status terytorium | Prowincja autonomiczna | ||||
| Zależne od | Finlandii | ||||
| Gubernator | Peter Lindbäck¹ | ||||
| Szef rządu | Premier Viveka Eriksson (2007-) | ||||
| Powierzchnia • całkowita |
1 527 km² |
||||
| Liczba ludności (2006) • całkowita • gęstość zaludnienia |
-. na świecie 26 766[1] 3,8 osób/km² 17,2² osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | Euro (EUR) | ||||
| Nadanie autonomii | przez Finlandię 1921 |
||||
| Religia dominująca | Luteranizm (88,5%[2]) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +2 - zima UTC +3 - lato |
||||
| Kod ISO 3166 | AX | ||||
| Domena internetowa | .ax[3] | ||||
| Kod samochodowy | AX | ||||
| Kod telefoniczny | + 358 | ||||
 |
|||||
| ¹ Gubernator jest przedstawicielem rządu fińskiego, nie ma wpływu na autonomiczny parlament Wysp Alandzkich. ² Pierwsza liczba odnosi się do całego państwa, druga tylko do części lądowej. |
|||||
Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.
Łączna powierzchnia archipelagu liczącego 6,5 tys. wysp wynosi 1527 km², a największa wyspa Aland – 650 km². Liczba ludności wynosi 26,2 tys. (2001). Około 100 wysp jest zamieszkanych, głównie przez ludność pochodzenia szwedzkiego, którzy stanowią 90 % mieszkańców wysp. Ludność zajmuje się głównie rybołówstwem, hodowlą bydła i uprawą roli. Jedynym miastem i zarazem stolicą jest szw. Mariehamn (fiń. Maarianhamina).
Na Wyspach Alandzkich występuje całkowity zakaz manewrów wojskowych oraz zakaz przelotów samolotów lotnictwa wojskowego - obszar Wysp Alandzkich jest strefą zdemilitaryzowaną.
Spis treści |
edytuj Ustrój polityczny
Wyspy Alandzkie na podstawie Aktu o Samorządzie Wysp Alandzkich z 28 grudnia 1951 roku są republiką parlamentarną będącą terytorium autonomicznym Finlandii. Wyspy Alandzkie posiadają własny parlament, zwany Lagting składający się z 30 posłów wybranych w głosowaniu demokratycznym. Odpowiedzialny przed nim jest rząd (Landskapsregering) składający się z sześciu ministrów (Edukacji i Kultury, Finansów, Spraw Socjalnych i Środowiska, Administracji i Współpracy z Unią Europejską, Przemysłu i Handlu oraz Komunikacji), na którego czele stoi premier (lantråd), którym dziś, od wyborów w 2007 roku jest Viveka Eriksson. Archipelag ma też jednego posła w Eduskuncie i jednego delegata Radzie Nordyckiej (od 1970). Są także członkiem Unii Europejskiej w ramach Finlandii. W polityce zagranicznej Wyspy Alandzkie są całkowicie uzależnione od rządu fińskiego, którego reprezentantem jest gubernator, obecnie Peter Lindbäck sprawuje tę funkcję.
edytuj Główne partie polityczne i ich poparcie
Wyspy Alandzkie posiadają system wielopartyjny z klasycznym podziałem na lewicę, prawicę i centrum. Ostatnie wybory odbyły się 21 października 2007 roku. Wygrała je Partia Liberalna, uzyskała jednak tylko 1/3 miejsc w parlamencie. Wśród nich istnieją partie mające poglądy separatystyczne, chcące odłączyć się od Republiki Fińskiej.
edytuj Wyniki
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wybory parlamentarne na Wyspach Alandzkich w 2007 roku.| Nazwa partii | Lider | Głosy | Procent | Mandaty | +/- |
|---|---|---|---|---|---|
| Partia Liberalna (Liberalerna på Åland) | Viveka Eriksson | 4 773 | 31,6 | 10 | +3 |
| Alandzka Partia Centrum (Ålands Center) | Veronica Thörnroos | 3 106 | 23,5 | 8 | +1 |
| [[]] (Obunden Samling) | Jørgen Niclasen | 1 571 | 11,9 | 4 | +1 |
| Partia Socjaldemokratyczna (Ålands Socialdemokrater) | Barbro Sundback | 1 512 | 11,5 | 3 | -3 |
| Związek Wolnomyślicieli (Frisinnad Samverkan) | Johan Ehn | 1 235 | 9,5 | 3 | -1 |
| Przyszłość Wysp Alandzkich (Ålands Framtid) | Anders Eriksson | 1 069 | 8,1 | 2 | 0 |
| Grupa Hut (Hutgruppen) | 153 | 1,2 | 0 | 0 | |
| Suma (frekwencja 67,8%) | 13 419 | 100 | 30 | +1 |
edytuj Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Gminy Wysp Alandzkich.
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Galeria
 Promy pomiędzy Finlandią, Szwecją i Estonią zawijają do portów na wyspach Alandzkich |
 Östra Hamnen – Wschodni Port dla żaglówek i żaglowców |
 Sjökvarteret na wschodniej stronie Mariehamn |
 Żaglowiec Pommern po zachodniej stronie Mariehamn i motorowa łódź wyczynowa |
 Wzgórze Knutsbodaberget |
 Kanał Lemströms i ruchomy most nad nim |
Przypisy
- ↑ Dane z oficjalnej strony statystycznej Wysp Alandzkich - 31 grudnia 2005
- ↑ Dane z oficjalnej strony statystycznej Wysp Alandzkich - 31 grudnia 2006
- ↑ W 2006 roku zastąpiła domenę .aland.fi.
edytuj Zobacz też
Prowincje Finlandii (fiń. läänit, szw. län): Finlandia Południowa • Finlandia Wschodnia • Finlandia Zachodnia • Laponia • Oulu • Wyspy Alandzkie
Regiony Finlandii • Podregiony Finlandii • Gminy Finlandii • Historyczne prowincje Finlandii
|
||||||||
|
||||||||||||||||
